|
با ابداع روشي جديد
محققان ايراني موفق به جداسازي سلولهاي بنيادي از مغز استخوان موش شدند
محققان نانوفنآوري دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي با ابداع روشي جديد موفق به جداسازي سلول هاي بنيادي مزانشيمي از مغز استخوان موش شدند.
صمد ندري، دانشجوي دكتري نانوفنآوري دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي و مجري طرح با اعلام اين مطلب به خبرنگار پژوهشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار كرد: سلولهاي بنيادي مزانشيمي بهعنوان يک منبع ايدهآل براي سلولدرماني، ژندرماني و بهعنوان ابزاري براي درمان بيماريهاي مادرزادي محسوب ميشوند و همچنين گزارشهايي مبني بر استفاده از اين سلولها در مدلهاي حيواني براي درمان نواقص استخواني، جراحات نخاعي، سکتة مغزي و پارکينسون وجود دارد. تا به حال سلولهاي بنيادي مزانشيمي از مغز استخوان پستانداراني مثل رت، گربه، سگ، بابون، خرگوش، خوک، بز و گوسفند با موفقيت جداسازي و ويژگيهاي آنها مورد بررسي قرار گرفته اما به علت رشد و تکثير ناخواسته سلولهاي غيرمزانشيمي و خوني در جريان كشت سلولهاي مغز استخوان موش، جداسازي و خالصسازي سلولهاي بنيادي مزانشيمي آن بسيار مشکلتر از انسان و ديگر گونهها است.
محقق برگزيده جشنواره بينالمللي رازي در خصوص ويژگيهاي اين سلولها افزود: از ويژگيهاي منحصر به فرد سلولهاي بنيادي مزانشيمي که از آن در جداسازي استفاده شده است، توانايي چسبيدن به پلاستيک است. به كارگيري اين ويژگي در جداسازي سلولهاي بنيادي مزانشيمي گونه هاي مختلف پستانداران به جز موش با موفقيت همراه بوده است كه با بهينهسازي روش چسبيدن به سطح ظرف پلاستيكي، جمعيت هموژن سلولهاي بنيادي مزانشيمي از مغز استخوان موش جداسازي شد و اساس اين روش بر تعويض مداوم محيط کشت بلافاصله پس از كشت سلولهاي مغز استخوان و کاهش زمان در معرض قرار گرفتن سلول ها با تريپسين در هنگام پاساژ دادن است.
ندري ضمن اشاره به اين كه جداسازي سلولهاي فيبروبلاستي خالص از مغز استخوان موش به يک مسألة حلنشده در تحقيقات سلولهاي بنيادي مزانشيمي موشي تبديل شده است، تصريح كرد: اما در اين بررسي روش نوين و جديدي براي جداسازي سلولهاي مزانشيمي موشي ارائه شده است و اساس اين پروتکل بر تعويض سريع و مداوم محيط کشتFrequent Medium Change) FMC) در ساعات اوليه از کشت سلولهاي مغز استخوان موش و کاهش زمان تريپسنه کردن سلول ها در هنگام پاساژ دادن است.
پژوهشگر برگزيده جشنواره بينالمللي رازي در رابطه با چگونگي كشت اين سلول ها خاطرنشان كرد: سلولهايي كه به مدت سه هفته در معرض محيطهاي استخوانساز و چربي قرار گرفته بودند با رنگ آميزي اختصاصي آليزارين رد ( براي تمايز به استخوان) و اويل رد ( براي چربي ) مورد ارزيابي قرار گرفتند. در محيط تمايز به استخوان سلولهاي كشت شده با روش FMC مناظر نودول مانند بيشتري در مقايسه با روش WFMC مشاهده شد وهمچنين در محيط تمايز به چربي سلولهاي كشت شده با روش FMC قطرات چربي بيشتري در مقايسه با روش WFMC مشاهده شد.
ندري در ادامه افزود: جداسازي و خلوص سلولهاي بنيادي مزانشيمي موشي به علت تعداد کم سلولهاي مزانشيمي در مغز استخوان و رشد ناخواستة سلولهاي غيرمزانشيمي به مراتب مشکلتر از ديگر گونههاي جانوري است و نهايتا توانستيم سلولهاي شبه فيبروبلاست دوکي شکل با استفاده از تغيير مداوم محيط کشت در ساعات اولية کشت از مغز استخوان موش Balb/c جدا كنيم .
وي با اشاره به اين كه سلولهاي چسبندة مشتق از مغز استخوان انواع مختلفي دارد اظهار كرد: فيبروبلاستها، سلولهاي اجدادي خوني، ماکروفاژها، سلولهاي اندوتليالي و چربي از سلول هاي مغز استخواني اند كه باقي ماندن در سير كشت سلول ها باعث آلودهسازي سلولهاي فيبروبلاستي ميشوند و ما توانستيم با تعويض پيدرپي محيط کشت مانع از چسبيدن سلولهاي غيرمزانشيمي و سلولهاي خوني به پليت پلاستيکي شويم .
ندري در خصوص روش انجام اين طرح به ايسنا گفت: مجموعة خالص از سلولهاي شبهفيبروبلاستي با توانايي تکثير بالا و توان تمايز به دودمانهاي مزانشيمي در دو هفته بعد از کشت اوليه بهدست آمد كه تمايز به استخوان از روي قرمز شدن ماتريکس معدني شده (رنگآميزي اليزارين رد) و تمايز به چربي از قرمز شدن قطرات چربي موجود در سيتوپلاسم سلولها (رنگ آميزي اويل رد) نمايان شد و در مجموع عدم بيان ماركرهاي شاخص سلولهاي خوني، مورفولوژي دوكي شكل سلولها كلونوژنيك بودن و توان تكثير بالا و تمايز به دودمانهاي مزانشيمي ( استخوان و چربي) ما را متقاعد ساخت كه سلولهاي بدست آمده در اين مطالعه جمعيت خالص از سلولهاي بنيادي مزانشيمي باشند.
وي در گفتوگو با ايسنا اضافه كرد: از جنبه هاي ناشناخته در مورد سلولهاي بنيادي مزانشيمي موشي، معرفي آنتي ژن ( ماركر) سطحي ويژه اين سلولها است و همچنين گزارشهاي پيشين نشان مي دهد كه محققان در مورد ماركر سطحي اين سلولها اختلاف نظر دارند كه ما در اين بررسي ماركر هاي CD44, CD90, Sca-1 در حد قابل توجهي بيان كرديم. هرچند اين ماركرها به عنوان ماركر سلولهاي غير خوني، اندوتليال و سلولهاي خوني مطرح مي باشند اما با اين وجود به نظر مي رسد كه بعضي از ماركرهاي شناخته دودمانهاي سلولهاي اندوتليالي و خوني در سلولهاي بنيادي مزانشيم موشي بيان شوند.
ندري در پايان تصريح كرد: با اين مکانيسم که در نوع خود بسيار ساده و کم هزينه ميباشد در کوتاهترين زمان ممکن از خاصيت چسبندگي سلولهاي بنيادي مزانشيمي و تعويض مداوم محيط كشت در آغازين ساعات كشت سلولهاي مغز استخوان موش براي تخليص سلولهاي دوکي بنيادي مزانشيمي استفاده شد.
|
